मुंबईतील जे. जे. महानगर आणि बदलापूरच्या माया ब्लड सेंटरवर एफडीएचा मोठा हातोडा; तुकाराम मुंडे यांचा धडाका

रक्तपेढी ही केवळ रक्त साठवण्याचे ठिकाण नसून ती रुग्णांसाठी एक महत्त्वाची जीवनरक्षक प्रणाली (Life Support System) असते. मात्र, जर या यंत्रणाच रुग्णांच्या आणि रक्तदात्यांच्या जीवाशी खेळू लागल्या, तर ते अत्यंत चिंताजनक ठरते. याच पार्श्वभूमीवर, अन्न आणि औषध प्रशासन (FDA) आयुक्त तुकाराम मुंडे यांच्या मार्गदर्शनाखाली मुंबईतील प्रतिष्ठित सर जे. जे. महानगर रक्तपेढी आणि बदलापूरमधील माया लॅब्स ब्लड सेंटर या दोन मोठ्या रक्तपेढ्यांवर कडक कारवाई करण्यात आली आहे.

तपासणी आणि कारवाईचा घटनाक्रम एफडीएकडे प्राप्त झालेल्या काही गोपनीय माहितीच्या आधारे, केंद्रीय औषध मानक नियंत्रण संस्था (CDSCO) आणि एफडीएच्या संयुक्त पथकाने २२ ते २४ जून दरम्यान या रक्तपेढ्यांची आकस्मिक तपासणी केली. या दोन दिवसांच्या सखोल चौकशीत अत्यंत गंभीर त्रुटी आढळून आल्यानंतर, २४ जून रोजी दोन्ही रक्तपेढ्यांना ‘काम बंद’ करण्याची नोटीस बजावण्यात आली. पुढील आदेश मिळेपर्यंत या रक्तपेढ्यांना रक्त संकलन, चाचण्या, साठवणूक, वितरण किंवा रक्तदान शिबिरांचे आयोजन अशा कोणत्याही हालचाली करण्यास सक्त मनाई करण्यात आली आहे.

वर्दीची निष्ठा की विचारांची ओढ? राज ठाकरेंची टीका आणि काँग्रेसचे आरोप

रक्तपेढ्यांमध्ये आढळलेल्या गंभीर त्रुटी

१. सर जे. जे. महानगर रक्तपेढी (मुंबई): ही शासन संचलित मोठी रक्तपेढी असूनही येथे धक्कादायक बाबी समोर आल्या आहेत.

• खराब रक्ताची हाताळणी: संसर्ग असलेले (Reactive) आणि मुदत संपलेले (Expired) रक्त हाताळताना गंभीर चुका आढळल्या, ज्यामुळे रुग्णांना संसर्ग होण्याचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
• सुरक्षिततेचा अभाव: बायोमेडिकल कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्याची यंत्रणा योग्य नव्हती.
• उपकरणांमधील बिघाड: गुणवत्ता तपासणीसाठी आवश्यक असलेल्या यंत्रांमध्ये तांत्रिक बिघाड असल्याचे निष्पन्न झाले.

हार्दिक पांड्याचा गुपित विवाह

२. माया लॅब्स ब्लड सेंटर (बदलापूर):

• बी.टी.ओ.ची अनुपस्थिती: रक्तसंक्रमण अधिकारी (BTO) २४ तास हजर असणे अनिवार्य असताना, ते तिथे उपलब्ध नव्हते.
• नोंदींचा अभाव: रक्तदान शिबिरांतून आणलेल्या रक्ताच्या वाहतुकीची कोणतीही नोंद (Traceability) आढळली नाही.
• परवानग्यांचे उल्लंघन: योग्य परवानग्या न घेता रक्तदान शिबिरे आयोजित केली जात होती.

तुकाराम मुंडे यांचा इशारा या कारवाईनंतर तुकाराम मुंडे यांनी स्पष्ट केले की, रक्त ही एक जीवनरक्षक बाब असून त्याच्या प्रक्रियेत सर्वोच्च दर्जाची पारदर्शकता आणि सुरक्षितता राखणे बंधनकारक आहे. “रक्तदाता आणि रुग्णांच्या आरोग्याशी होणारी कोणतीही निष्काळजीपणा सहन केली जाणार नाही,” असा कडक संदेश त्यांनी राज्यातील सर्व रक्तपेढ्यांना दिला आहे.

महत्त्वाचे हायलाईट्स:

• २२-२४ जून: एफडीए आणि केंद्रीय पथकाची संयुक्त तपासणी.
• २४ जून: ‘काम बंद’ करण्याची आणि ‘कारणे दाखवा’ नोटीस बजावण्यात आली.
• मुख्य कारणे: संसर्गजन्य रक्ताची अयोग्य हाताळणी, कचरा व्यवस्थापनात त्रुटी आणि अधिकाऱ्यांची अनुपस्थिती.
• प्रभाव: मुंबईतील सरकारी आणि ठाण्यातील खासगी अशा दोन्ही प्रकारच्या रक्तपेढ्यांवर कारवाई झाल्याने खळबळ उडाली आहे.

तुकाराम मुंढेंचे नवे हॉटेल नियम; काय बदलणार?

निष्कर्ष

ही कारवाई केवळ दोन रक्तपेढ्यांपुरती मर्यादित नसून, राज्यातील इतर सर्व रक्तपेढ्यांसाठी हा एक मोठा इशारा आहे. रुग्णांना सुरक्षित रक्त मिळावे यासाठी प्रशासन कटिबद्ध असल्याचे यातून सिद्ध झाले आहे. आगामी काळात नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या संस्थांवर अधिक कठोर कारवाई होण्याची शक्यता आहे.