सोनम वांगचूक: १७ दिवसांपासून अन्नाचा त्याग, पण सरकारला अद्याप जाग येईना; जंतरमंतरवर काय घडतंय?

नवी दिल्ली देशातील शिक्षण व्यवस्थेला लागलेली पेपरफुटीची कीड आणि त्यामुळे लाखो विद्यार्थ्यांचे धोक्यात आलेले भविष्य, या गंभीर विषयावर केंद्र सरकारचे लक्ष वेधण्यासाठी जगप्रसिद्ध शास्त्रज्ञ आणि रॅमन मॅक्सेसे पुरस्कार विजेते सोनम वांगचूक मागील १७ दिवसांपासून दिल्लीच्या जंतरमंतरवर आमरण उपोषणाला बसले आहेत. विशेष म्हणजे, या १७ दिवसांत वांगचूक यांची प्रकृती अत्यंत खालावली असून त्यांचे वजन ८ किलोहून अधिक घटले आहे, तरीही सरकारकडून अद्याप चर्चेसाठी कोणतेही पाऊल उचलण्यात आलेले नाही.

काय आहे नेमके प्रकरण? देशात अलीकडच्या काळात झालेल्या ‘नीट’ (NEET) सह विविध स्पर्धा परीक्षांमधील पेपरफुटीच्या घटनांमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये संतापाची लाट आहे. या पार्श्वभूमीवर, केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी नैतिक जबाबदारी स्वीकारून आपल्या पदाचा राजीनामा द्यावा, अशी मुख्य मागणी घेऊन ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’च्या माध्यमातून आंदोलनाचे रणशिंग फुंकण्यात आले. या आंदोलनाला पाठिंबा देत सोनम वांगचूक यांनी २८ जूनपासून प्रत्यक्ष उपोषणाला सुरुवात केली. तत्पूर्वी त्यांनी सरकारला २७ जूनपर्यंतची मुदत दिली होती, मात्र कोणताही प्रतिसाद न मिळाल्याने त्यांनी हे टोकाचे पाऊल उचलले.

महाराष्ट्र राजकारणात महाभूकंप? शरद पवारांची राष्ट्रवादी एनडीएच्या वाटेवर?

आरोग्याची स्थिती चिंताजनक उपोषण सुरू झाल्यापासून वांगचूक यांच्या शरीरावर त्याचे गंभीर परिणाम दिसून येत आहेत. १७ व्या दिवसापर्यंत त्यांच्या शरीरातील स्नायू आणि चरबीचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या घटले आहे. वैद्यकीय अहवालानुसार, त्यांचे वजन ८.२ किलोने कमी झाले असून रक्तातील साखरेचे प्रमाण (Blood Sugar) ६७ एमजी/डेसीलीटरपर्यंत खाली आले आहे. वाढत्या अशक्तपणामुळे त्यांना चालताना आणि बोलतानाही प्रचंड त्रास होत आहे. “मला उपोषण सोडायला सांगण्यापेक्षा सरकारला प्रश्न विचारा की ते चर्चा का करत नाहीत?” असा सवाल वांगचूक यांनी उपस्थित केला आहे.

इतिहासाची पुनरावृत्ती की नवी शोकांतिका? सध्याच्या परिस्थितीची तुलना ८ वर्षांपूर्वीच्या एका दुःखद घटनेशी केली जात आहे. २०१८ मध्ये पर्यावरण तज्ज्ञ जी.डी. अग्रवाल यांनी गंगा नदीच्या रक्षणासाठी १११ दिवस उपोषण केले होते, परंतु सरकारच्या दुर्लक्षामुळे अखेर त्यांचा मृत्यू झाला. वांगचूक यांच्या समर्थकांनी भीती व्यक्त केली आहे की, जर वेळेत सरकारने हस्तक्षेप केला नाही, तर वांगचूक यांच्या प्रकृतीबाबतही गंभीर प्रश्न निर्माण होऊ शकतो.

इगतपुरी बाहुली धरण थरार: पर्यटकांचा ३० किमी पाठलाग करून जीवघेणा हल्ला; नाशिकमधील पर्यटन सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर

राजकीय आणि सामाजिक पाठिंबा वाढतोय सुरुवातीला या आंदोलनाकडे दुर्लक्ष झाले असले तरी, आता विरोधी पक्षांनी आणि सेलिब्रिटींनी वांगचूक यांच्या समर्थनार्थ आवाज उठवला आहे. महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी वांगचूक यांच्या आंदोलनाला जाहीर पाठिंबा देत, त्यांच्या आरोग्याची काळजी घेण्याचे आवाहन केले आहे. तसेच आगामी संसद अधिवेशनात हा मुद्दा लावून धरण्याचे संकेतही त्यांनी दिले आहेत. तृणमूल काँग्रेसच्या महुआ मोईत्रा, ‘आप’च्या नेत्री आतिशी आणि केरळमधील अनेक नेत्यांनी आंदोलनस्थळी भेट देऊन पाठिंबा दर्शवला आहे.

बॉलिवूडमधूनही झिनत अमान आणि ‘थ्री इडियट्स’ फेम अभिनेता ओमी वैद्य यांनी सोशल मीडियाद्वारे वांगचूक यांच्या आरोग्याबाबत चिंता व्यक्त करत सरकारला चर्चेचे आवाहन केले आहे.

बेट्याला नंबर लावता येईना…बाप मात्र ‘दस’ नंबरी!

प्रशासकीय उदासीनता आणि प्रश्नचिन्ह २०११ मध्ये अण्णा हजारे यांच्या आंदोलनावेळी तत्कालीन मनमोहन सिंग सरकारने जसा प्रतिसाद दिला होता, तसाच प्रतिसाद सध्याच्या सरकारने द्यावा, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे. अण्णांच्या उपोषणावेळी सरकारने मंत्र्यांची समिती नेमली होती आणि संसदेत त्यांच्या कार्याचे कौतुक केले होते. मात्र, सोनम वांगचूक यांच्यासारख्या मोठ्या व्यक्तीने १७ दिवस उपोषण करूनही सरकारकडून साधी विचारपूस न होणे, यावर आता प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे.

नागरिकांसाठी याचा अर्थ काय? हे आंदोलन केवळ एका मंत्र्याच्या राजीनाम्यापुरते मर्यादित नाही. देशातील पारदर्शक परीक्षा पद्धती, विद्यार्थ्यांचे भविष्य आणि लोकशाहीत उपोषणासारख्या अहिंसक मार्गाला मिळणारा प्रतिसाद, यावर हे आंदोलन भाष्य करते. जर एका शिक्षण तज्ज्ञाला आपल्या मागण्यांसाठी प्राणांतिक उपोषण करावे लागत असेल, तर ती शिक्षण व्यवस्थेतील त्रुटींची कबुलीच मानली जात आहे.

वर्दीचा माज की कायद्याचा भंग? नांदेडच्या पोलीस कर्मचाऱ्याचे दुसरे लग्न आणि पहिल्या पत्नीला बेदम मारहाण; हिंगोलीतील थरार